کلاهبرداری عاطفی در اینستاگرام چیست؟

کلاهبرداری عاطفی زمانی رخ می‌دهد که فردی با هدف فریب و کسب منفعت، هویت یا شرایط زندگی خود را خلاف واقع معرفی کرده و با ایجاد یک رابطه عاطفی، اعتماد شخص مقابل را جلب می‌کند.

در ادامه ممکن است با طرح مشکلات ساختگی مانند بیماری، بدهی، مشکلات خانوادگی، مفقود شدن مدارک، هزینه سفر یا مشکلات مالی، درخواست وجه شود. در برخی موارد نیز پس از دریافت تصاویر یا اطلاعات خصوصی، تهدید و اخاذی آغاز می‌شود.

۱۰ مرحله رایج در کلاهبرداری عاطفی

چرا کلاهبرداری عاطفی خطرناک است؟

در این نوع کلاهبرداری، عامل اصلی فریب فقط یک تبلیغ یا پیام مالی نیست؛ بلکه اعتماد و احساسات قربانی نیز مورد سوءاستفاده قرار می‌گیرد. به همین دلیل ممکن است شخص حتی پس از مشاهده برخی نشانه‌های هشدار نیز به دلیل وابستگی عاطفی، واقعیت را دیرتر متوجه شود.

نشانه‌های مهم یک رابطه عاطفی مشکوک

کلاهبردار عاطفی معمولاً چه درخواست‌هایی مطرح می‌کند؟

درخواست‌ها می‌تواند از مبالغ کوچک شروع شود؛ مانند کمک برای پرداخت هزینه‌ای فوری، شارژ تلفن، بلیت سفر یا هزینه یک مشکل شخصی. پس از شکل‌گیری اعتماد، ممکن است مبالغ به تدریج افزایش پیدا کند.

در برخی موارد نیز درخواست انتقال وجه به حساب فرد دیگری، خرید کارت هدیه، پرداخت هزینه سفر یا انجام تراکنش به نام شخص دیگر مطرح می‌شود.

وقتی رابطه جعلی به تهدید و اخاذی تبدیل می‌شود

گاهی کلاهبردار در جریان رابطه عاطفی، قربانی را به ارسال تصاویر، فیلم یا اطلاعات خصوصی ترغیب می‌کند. سپس با تهدید به انتشار آنها، درخواست پول یا انجام خواسته‌های دیگری مطرح می‌شود.

در این شرایط، موضوع صرفاً یک اختلاف عاطفی نیست و ممکن است رفتارهای انجام‌شده از منظر کیفری نیازمند بررسی جداگانه باشد.

اگر برای فردی که در اینستاگرام با او آشنا شده‌اید پول واریز کرده‌اید

رسیدهای بانکی، اطلاعات حساب مقصد، گفتگوها، نام کاربری، لینک صفحه، تصاویر پروفایل و هر مدرکی که نشان می‌دهد علت پرداخت چه بوده است را حفظ کنید.

تاریخ و مبلغ هر پرداخت را نیز به صورت جداگانه ثبت کنید؛ به‌خصوص اگر پرداخت‌ها در چند مرحله انجام شده باشند.

اگر تصاویر خصوصی در اختیار طرف مقابل قرار گرفته است

از ارسال تصاویر یا اطلاعات بیشتر خودداری کنید و پیش از حذف پیام‌ها، از گفتگوها و حساب کاربری مستندسازی کنید.

در صورت تهدید به انتشار محتوا، پیام‌های تهدیدآمیز، درخواست‌های مالی، شماره تماس، شناسه حساب و هرگونه لینک مرتبط را نیز حفظ کنید. در چنین مواردی، موضوع می‌تواند نیازمند بررسی فوری و تخصصی باشد.

چه ادله‌ای برای پیگیری این نوع پرونده اهمیت دارد؟

آیا عکس پروفایل برای شناسایی واقعی شخص کافی است؟

خیر. تصویر پروفایل می‌تواند متعلق به شخص دیگری باشد یا بدون اجازه مورد استفاده قرار گرفته باشد. بنابراین تشخیص هویت واقعی طرف مقابل باید بر اساس مجموعه‌ای از اطلاعات و ادله انجام شود.

به همین دلیل، صرف ارسال تصویر، کارت شناسایی یا مشخصات ظاهری نیز لزوماً هویت واقعی یک شخص را اثبات نمی‌کند.

آیا پرداخت پول برای حفظ رابطه می‌تواند نشانه خطر باشد؟

درخواست مالی در هر رابطه‌ای به خودی خود اثبات‌کننده کلاهبرداری نیست، اما زمانی که درخواست‌ها مکرر، غیرعادی، همراه با فشار عاطفی یا مبتنی بر اطلاعات خلاف واقع باشند، باید با احتیاط جدی بررسی شوند.

اگر کلاهبردار حساب خود را حذف کند چه می‌شود؟

حذف حساب می‌تواند دسترسی مستقیم به برخی اطلاعات را دشوار کند، اما مستنداتی که قبلاً تهیه شده‌اند همچنان می‌توانند برای پیگیری موضوع مفید باشند.

بهتر است تصاویر، لینک‌ها، نام‌های کاربری، پیام‌ها و مدارک مالی را در محل امن نگهداری کنید و تاریخ و زمان رخدادها را نیز ثبت نمایید.

چگونه از گرفتار شدن در کلاهبرداری عاطفی جلوگیری کنیم؟

نحوه شکایت از کلاهبرداری عاطفی در اینستاگرام

در صورت وقوع خسارت مالی یا رفتار مجرمانه، موضوع را می‌توان با جمع‌آوری مستندات از طریق مرجع صالح پیگیری کرد. در شرح شکایت باید روند آشنایی، نحوه ایجاد اعتماد، اظهارات خلاف واقع، درخواست‌های مالی، مبالغ پرداخت‌شده و نحوه قطع ارتباط یا وقوع تهدید به صورت دقیق توضیح داده شود.

در پرونده‌هایی که تهدید یا اخاذی نیز رخ داده است، پیام‌ها و مستندات مربوط به تهدید باید به صورت کامل حفظ شود.

نمونه شکواییه مرتبط با موضوع

برای این نوع پرونده می‌توان شکواییه‌ای تنظیم کرد که در آن نحوه آشنایی، هویت ادعایی طرف مقابل، فرآیند جلب اعتماد، درخواست وجه، مبلغ خسارت و مستندات دیجیتال و بانکی شرح داده شود. نمونه کامل شکواییه در بخش مستقل این محتوا ارائه شده است.